Alzheimer hastalığına kesin tanı konulmasını
sağlayacak bir test mevcut değildir. Tanı, benzer belirtiler verebilecek
diğer hastalıkları ekarte etmek üzere toplanan çeşitli klinik ve
laboratuvar verilerinin yardımıyla konur.
GEREKLİ TESTLER :
1. Standart testler aracılıgıyla uygun nöropsikolojik değerlendirme;
bunları uygulayacak bir uzman gerektirir ( nörolog, nöropsikolog,
psikiyatr, geriyatr, geropsikiyatr ). Testler bellek, dikkat, akıl
yürütme yeteneği ve motor yetenekler gibi kognitif işlevleri araştırmayı
amaçlayan bir dizi sorudan ibarettir.
2. AH ile aynı belirtileri verme olasılığı olan hastalıkları ekarte
etmek üzere bilgisayarlı tomografi ( BT ) ya da Magnetik Rezonans
( MR ).
3. AH ile aynı belirtileri verme olasılığı olan, örneğin tiroit
bozukluğu gibi hastalıkları ekarte etmek üzere ayrıntılı klinik
muayene ve laboratuvar incelemeleri.
ALZHEİMER HASTALIĞININ KESİN TANISI ANCAK BEYİN BİYOPSİSİ KANITLARIYLA
KONULABİLİR. YİNE DE, YUKARIDA SÖZEDİLEN TESTLER ARACILIĞIYLA TANININ
DOĞRULUK OLASILIĞI OLDUKÇA YÜKSEK DÜZEYDE TUTULABİLİR.
BİR TEDAVİ VAR MI ?
Maalesef, hastalığın nedeni henüz bulunamadığından, tam düzelme
ya da " şifa " sağlayacak bir tedavi yoktur. Yine de belirtileri
azaltıp, hastaların yaşam kalitelerini yükseltecek bir dizi ilaç
mevcuttur. Buna ek olarak, hem hastanın hem de hasta yakınının bu
yeni gerçeğe uyum sağlamasını amaçlayan, bir çok ilaç olmayan araç
mevcuttur.
İLAÇ TEDAVİSİ
HER HANGİ BİR İLACA BAŞLAMADAN ÖNCE DOKTORUNUZUN TAVSİYESİNİ ALIN
Belirtilere yönelik ( semptomatik ) ilaçlar:
AH'nın sıkıntı verici belirtilerini ( huzursuzluk, uykusuzluk, saldırganlık,vb.
) azaltmakta faydalı olabilen bir dizi ilaç vardır. Ancak tıbbi
denetim altında verilmedikleri takdirde düzeltmeleri beklenen belirtileri
pekala kötüleştirebilirler de. Bunun sonucunda kafa karışıklığı,
idrar kaçırma vb. yeni belirtiler ortaya çıkabilir.
DAHA FAZLA AÇIKLAMA İÇİN DOKTORUNUZA BAŞVURUN.
BİR TEDAVİ VAR MI ?
FAKAT İYİ HABERLER DE VAR YENİ KUŞAK İLAÇLAR :
AH ' nöron kaybı dolayısıyla azalan asetilkolin miktarının yeniden
dengelenmesini hedefleyen bu yeni ilaçlara kolinesteraz inhibitörleri
adı verilmektedir. Asetilkolin beyne ait süreçlerin bir çoğunda
ve özellikle de belleğe ait devrelerde işlev gören bir nörotransmitterdir
( bellek kaybı AH'lı hastalarda en erken ortaya çıkan yakınmaların
başında gelir ) . Bu ilaçların hastalık belirtilerini hafifleterek
kognitif işlevlerin olabildiğince uzun süre korunmasına yardımcı
olduğu ve böylece hastanın kendine bakabilmesini sağladığı düşünülmektedir.
İLAÇSIZ TEDAVİLER Yurt dışında bu amaçla en sık kullanılan
standart tedavi uygulamalarının başında Gerçeklik Yönelimi Tedavisi
( Reality Orientation Therapy ) ve Geçerlileştirme Tedavisi ( Validation
Therapy ) sayılabilir. Her ikisi de, sizinle hasta arasındaki iletişimi
kolaylaştırmayı hedefler. Bu tedaviler standart biçimleriyle henüz
ülkemizde uygulanmamaktaysa da, bu tür ilaçsız yaklaşımların temel
ilkelerinin, yaşam kalitesinin muhafaza edilmesinde en önemli unsurun
karşıdakini anlamak ve kendini ona anlatmak anlayışı üzerine kurulduğu
söylenebilir. Dolayısıyla, bir AH uzmanıyla görüşme, muayene ve
ilaç tedavisi yanı sıra, ilaçsız tedavi yaklaşımlarını da içerecektir.
Kelimelerin yegane iletişim araçları olmadıklarının akılda tutulması
son derece önemlidir. Yüz ifadesi, jestler, ses tonu ve temas zihinsel
durumun aktarılmasını sağlayan temel iletişim araçlarıdır.
BASİT BİR TEST
BELLEK VE YÖNELİM AŞAĞIDAKİ ZİHİN TESTİ İLE BASİT BİR BİÇİMDE SINANABİLİR
1. YAŞINI SORUN.
2. SAATİNE BAKMADAN SAATİN KAÇ OLDUĞUNU SÖYLEMESİNİ İSTEYİN
3. RASGELE BİR ADRES SÖYLEYİN VE HATIRLAMASINI İSTEYİN ( Testin
sonunda adresi tekrarlamasını söyleyin )
4. İÇİNDE BULUNULAN YILI SORUN.
5. İÇİNDE BULUNULAN YERİ SORUN ( hastane adı, ev adresi, vb. )
6. O SIRADA ÇEVRESİNDE BULUNAN VE ÖNCEDEN TANIDIĞI İKİ KİŞİNİN ADINI
SORUN ( yakınları, doktoru, vb. )
7. DOĞUM YILINI SORUN.
8. CUMHURİYETİN KURULUŞ YILINI SORUN.
9. CUMHURBAŞKANININ ADINI SORUN
10. 20' DEN GERİYE 1' ER SAYMASINI İSTEYİN. HER DOĞRU CEVAP İÇİN
1 PUAN VERİN PUANI 6 YA DA DAHA AZ İSE DOKTORUNUZDAN DAHA AYRINTILI
TESTLER YAPMASINI İSTEYİN. SİZE ÖZEL EĞER BU HASTALIKLA KARŞILAŞTINIZSA
ONUNLA UĞRAŞMANIN NE DENLİ GÜÇ OLDUĞUNU ZATEN BİLİYORSUNUZ. BELKİ
DE, KENDİNİZDE YETERLİ GÜCÜ BULMANIZ GEREKTİĞİNİN, ÇÜNKÜ HİÇ KİMSENİN
SİZİN İSTEDİĞİNİZ GİBİ ONA YARDIM EDEMİYECEĞİNİN ZATEN FARKINDASINIZ.
AH' Yİ YAŞAMAYANLARIN ONU TAM OLARAK ANLAMAYACAKLARINI BİLİYORSUNUZ.
Günlük sorunlar bazen doktorunuzun bile cevaplayamıyacağı nitelikte
olabilir. Bu sorunlarla başa çıkmada yararlı olacağını düşündüğümüz
bu bölümü hazırladık. Hastalığın başlangıcından önce edinilmiş yetenekleri
korumak ve böylelikle yaşam kalitesini muhafaza etmekte size yardımcı
olmak üzere bazı programlar uygun olabilir. Doktorunuz önerdiğinde
son bulunan ilaçların kullanımı düşünülebilir. Sizler... anne ya
da babaları, eş ya da kardeşleri ya da yakın arkadaşları Alzheimer
Hastalığı denilen bu garip yolculuğa çıkalı beri yaşamları kuşkusuz
çok değişmiş olan hasta yakınları, evet bu bölüm sizler için. Şu
anda hissetmekte olduğunuz ya da ilerde hissedebileceğiniz, öfke,
örselenmişlik ya da hatta bazen beklenmedik huzur duygusunun sizin
gibi yakalanan bir çok kişi tarafından paylaşıldığını anlamanıza
yardımcı olmak için bu bilgiler. Bu hastalığa karşı savunma stratejileri,
tabii ki mevcuttur. Burda size sadece önerilerde bulunabiliriz.
Sakın unutmayın ki, şu anda karşı karşıya olduğunuz sorunların tıpkısıyla
karşılaşmış ve deneyimlerini, duygularını sizinle paylaşabilecek
insanlar bulunmaktadır. Böyle insanların bir araya geldiği bir örgütlenme,
size bazı yönlerden yardımcı olabilir. Bu kuruluşların adresi için
doktorunuza danışın. |
